Radicalisering wordt vaak een 'wicked problem' genoemd: een complex of ongestructureerd probleem dat steeds verandert. Daardoor is het moeilijk of onmogelijk op te lossen. Wat maakt radicalisering zo complex? En hoe ga je als professional om met zo'n wicked problem?
Wat is een wicked problem?
Wicked problems worden in het Nederlands ook wel ongestructureerde problemen genoemd. Voorbeelden zijn de klimaatcrisis en de sociale ongelijkheid. Het zijn problemen die moeilijk of onmogelijk zijn op te lossen. Dat komt doordat een oplossing afhankelijk is van tegenstrijdige of veranderende factoren, die ook nog eens moeilijk te herkennen zijn. Het is niet duidelijk wanneer het probleem ontstond, en wanneer het is opgelost. Het probleem verandert ook en past zich aan nieuwe situaties aan.
Wat maakt radicalisering een ongestructureerd probleem?
In de wetenschappelijke literatuur wordt radicalisering regelmatig omschreven als een wicked problem. Radicalisering ontwikkelt zich in de loop van de tijd. Een aantal jaren geleden was er veel aandacht voor uitreizigers naar IS-gebied. Momenteel zijn er vooral zorgen over anti-overheidsextremisme. Dat zijn compleet andere problemen, maar het zijn allebei vormen van radicalisering. Daarnaast zijn er grote verschillen in de manier waarop mensen radicaliseren.
Onderzoeker Annebregt Dijkman geeft een aantal argumenten waarom radicalisering een wicked problem is:
- Er zijn veel verschillende definities van radicalisering. Dit komt doordat radicalisering vanuit verschillende perspectieven wordt omschreven, zoals sociologisch, pedagogisch en veiligheidsperspectief.
- Radicalisering als fenomeen is voortdurend in verandering. Het is gebonden aan de tijd en omstandigheden waarin het plaatsvindt.
- De relatie tussen oorzaak en gevolg van radicalisering is niet duidelijk. Deze relatie is ook niet wetenschappelijk vastgesteld. Er zijn veel factoren die invloed hebben: persoonlijke, sociale en maatschappelijke factoren zijn van belang en hebben effect op elkaar.
- Effectief beleid moet zich op alle aspecten van radicalisering richten en niet slechts op één deelaspect.
- Meerdere professionals zijn betrokken bij een radicaliseringscasus en zij kunnen tegengestelde belangen hebben, zoals het veiligheidsperspectief tegenover de zorg voor de jongere.
Hoe ga je als professional om met het wicked problem van radicalisering?
Omdat radicalisering een wicked problem is, is het lastig om te begrijpen en effectief aan te pakken. Toch moeten professionals met radicaliserende jongeren omgaan, zowel preventief als repressief. Hoe doe je dat bij een complex fenomeen dat voortdurend verandert?
Pionieren in beleid en aanpak
Omgaan met radicalisering vraagt om pionieren in beleid en aanpak. Daarbij hoort er ruimte te zijn om fouten te maken, met als doel ervan te leren en de aanpak te verbeteren. De onderzoekers Beatrice de Graaf en Daan Weggemans schrijven daarover: 'Experimenteren maakt nadrukkelijk deel uit van het antiradicaliseringsbeleid, omdat het een onderwerp is waarover nog weinig empirisch getoetste best practises bestaan. Daarbij worden altijd fouten gemaakt. Wetenschap heeft ook in dit kader niet op elke vraag een antwoord. Het blijft vaak pionierswerk. Wanneer de context verandert, moet je opnieuw pionieren.'
Experimenteren vraagt om voortdurende evaluatie, vooraf, tijdens als na afloop van de aanpak. Lees hier meer over bij het onderwerp monitoring en op de pagina over samen leren van uitkomsten.
Contextgericht werken
Van iedere jongere die radicaliseert of mogelijk radicaliseert zijn de omstandigheden anders. Daarom is maatwerk nodig. Het kan professionals helpen om contextgericht te werken. Daarbij kijk je als professional naar de omstandigheden en de omgeving van jongeren, en werk je aan het versterken van sociale en maatschappelijke veerkracht.
Meer informatie
Weinig houvast bij radicalisering (JEPzine 04)Dijkman, A. (2021). De radicaliseringsindustrie. Van pionieren naar professionaliseren. Amsterdam University PressDe Graaf, B.A. en Weggemans, D. (2018). Quickscan Amsterdamse aanpak radicalisering en terrorisme
-
Hoe verloopt het proces van radicalisering?
Hoe verloopt het proces van radicalisering?Voor wieProfessionalsAls professional kun je te maken hebben met jongeren die radicaliseren. Hoe verloopt een proces van radicalisering?
-
Hoe ga je om met een radicaliserende jongere?
Hoe ga je om met een radicaliserende jongere?Voor wieProfessionalsAls jeugdprofessional kun je te maken krijgen met een jongere die radicale opvattingen heeft. Hoe kun je dan het beste handelen?
-
Wat kan ik preventief doen tegen radicalisering?
Wat kan ik preventief doen tegen radicalisering?Voor wieProfessionalsHoe kun je als professional radicalisering voorkomen? Lees hoe je kunt inzetten op beschermende factoren en veerkracht bevordert.
-
Onderwijs en radicalisering
Onderwijs en radicaliseringDe school heeft invloed op de leerlingen en kan radicalisering voorkomen. Lees hier een korte toelichting per lespakket, training of tool tegen radicalisering.
![Hannes van de Ven](/uploads/styles/medium/public/2021-05/Hannes-van-de-Ven.jpg?itok=OzPQZjg_)