Hoe zorg je voor een omgeving waar kinderen gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien? Suzan Baldinger en Harriët Kollen van De Samenwerking Onderwijsvernieuwers zijn in opdracht van Stadsdeel Nieuw-West Amsterdam aan de slag gegaan met deze vraag. Hieruit is Opgroeiwijk Geuzenveld ontstaan. Een wijk waar scholen, ouders en lokale initiatieven samen zorgen voor een sterke pedagogische basis op school, thuis en in de wijk.
De uitdagingen van basisscholen
Basisscholen hebben de grote opdracht om een positieve en stimulerende opvoed- en opgroeiomgeving te creëren. Een omgeving waar kinderen zich gehoord, gezien, veilig en gelukkig voelen. Maar ook waarin hun vorming van democratisch burgerschap wordt versterkt. Dit betekent dat ze kinderen leren hun stem te laten horen, elkaars verschillen te accepteren en gelijkwaardig samen te werken om goede beslissingen te nemen voor henzelf en de samenleving.
Scholen proberen vaak alles zelf op te lossen. Het zijn een soort dichte bolwerken. Het is belangrijk om dit meer te openen.
'Dit lukt niet altijd even goed', vertelt Harriët. 'Scholen zitten in de overlevingsmodus door het lerarentekort en hebben te maken met problemen in de wijk die de school binnenkomen. Zoals armoede, polarisatie, kansenongelijkheid en criminaliteit.' Suzan benadrukt dat scholen hiermee moeten leren omgaan, maar niet alleen. 'Scholen proberen vaak alles zelf op te lossen, het zijn een soort dichte bolwerken. Het is belangrijk om dit meer te openen.'
Niet alleen binnenin, maar ook buiten de school kijken
![](/uploads/styles/inline_image/public/2024-02/Opgroeiwijk%20Amsterdam%201.jpg?itok=4mZviO8Z)
Ook Stadsdeel Amsterdam Nieuw-West herkende dit probleem en heeft daarom Suzan en Harriët gevraagd om te helpen bij het ondersteunen van basisscholen in Geuzenveld. Harriët vertelt dat ze veel ervaring hebben in het onderwijs, van leraar tot directielid. 'We zijn altijd geïnteresseerd gebleven in het veld rondom onderwijs. Niet meer zozeer om binnen scholen te werken, maar juist om daarbuiten te kijken. Daarom was dit voor ons een interessant vraagstuk om mee aan de slag te gaan.'
Een sterk netwerk rondom kinderen opbouwen
Suzan legt uit dat scholen dit probleem niet alleen kunnen oplossen, maar hiervoor partners nodig hebben in de wijk. 'Samenwerking is belangrijk om een positieve en stimulerende opvoed- en opgroeiomgeving te creëren. Dit betekent dat we een netwerk moeten opbouwen met ouders en lokale initiatieven rondom de scholen. Vooral in kansarme wijken is het belangrijk om een sterk netwerk rondom kinderen te hebben. Dit netwerk beschermt kinderen en zorgt ervoor dat ze gelukkig en gezond kunnen opgroeien. Vanuit dit idee is de Opgroeiwijk ontstaan. Het is onze taak om deze verbindingen te maken en het proces te begeleiden.'
Co-creatie: samenwerken aan de oplossing
In de startfase van Opgroeiwijk Geuzenveld organiseerden Suzan en Harriët een co-creatie sessie. 'We brachten scholen, ouders en initiatieven in de wijk samen', vertelt Harriët. 'Het doel van deze bijeenkomst was om elkaar te leren kennen en te praten over wat er speelt in de wijk.'
De co-creatie sessie begon met het ophalen van herinneringen van waar iedere deelnemer zelf is opgegroeid. Suzan: 'Door eigen fijne jeugdherinneringen op te halen en met elkaar te delen zet je deelnemers aan het denken over wat een wijk een fijne thuisbasis maakt. Maar ook wat de ideale wijk zou zijn en wat daarvoor nodig is.'
Een ideale wijk bleek vooral een wijk waar mensen elkaar kennen en helpen. Waar je er niet alleen voor staat. De co-creatie sessie maakte duidelijk dat scholen, ouders en initiatieven in Geuzenveld elkaar nog onvoldoende wisten te vinden.
Bekijk deze video van de eerste bijeenkomst ter inspiratie.
Een hechte gemeenschap
'Om te zorgen dat deze mini-wereldjes die in de wijk bestaan met elkaar worden verbonden zijn we aan de slag gegaan met een Opgroeikaart', zegt Suzan. 'Samen maakten we daarom een overzicht van activiteiten, bijeenkomsten en plaatsen waar gezinnen en kinderen elkaar kunnen ontmoeten, ervaringen kunnen delen en samenwerkingen kunnen aangaan', vult Harrïet aan. De Opgroeikaart is daarna verspreid naar alle partners die op de kaart staan.
Het is belangrijk om elkaar te kennen in de wijk als we willen dat kinderen gelukkig en gezond opgroeien.
Harriët: 'Het is belangrijk om elkaar te kennen in de wijk als we willen dat kinderen gelukkig en gezond opgroeien. Zo ontstaat er een hechte gemeenschap waarin iedereen zich gehoord, gezien en gewaardeerd voelt. Een kind kan zich het beste ontwikkelen als het wordt ondersteund door een sterke en betrokken omgeving.'
Op expeditie: ontdekken en verbinden
Om alle betrokken partijen in de wijk verder te verbinden, werden er expedities georganiseerd. Suzan legt uit: 'met de Opgroeikaart in de hand gingen we op expeditie met ouders, kinderen, leerkrachten en directeuren', legt Suzan uit. 'Samen bezochten we verschillende plekken zoals buurthuizen, consultatiebureaus en kinderopvanglocaties in de wijk die we op de kaart hadden gezet. Deze expedities hielpen ons om elkaar beter te leren kennen en lieten zien dat niemand er alleen voor staat.'
'De schooldirecteuren hebben we met de kaart meegenomen langs initiatieven die ze alleen kenden van folders die de school inkwamen', vervolgt Suzan. 'Ook gingen we op expeditie naar de Openbare Bibliotheek waar een viertal partners, die naschools aanbod bieden, zich presenteerden. We zijn naar de buurtwerkkamer geweest waar buurtmoeders de hele week door activiteiten organiseren voor ouders en kinderen. Het is fijn om te horen wat er allemaal georganiseerd is . En om de gezichten nu te kennen. Dat maakt de drempel veel kleiner om samen te werken of elkaar op te zoeken bij vragen of urgente zaken die spelen.'
'Ook ouders van jonge kinderen hebben we meegenomen langs kinderopvang plekken, de speel-o-theek en de Openbare Bibliotheek', vult Harriët aan. 'Daar hebben ze informatie gekregen en vragen kunnen stellen. Als je dit eerst samen doet dan wordt het voor ouders daarna makkelijker zelf vaker naar dit soort plekken te gaan. De expedities zijn mooie manieren waar ontmoeting het hoofddoel is en om als springplank te gebruiken voor verdere stappen tot verbinding.'
De Week van de Opgroeiwijk
Samenwerkingen in de wijk zorgen er vaak voor dat er steeds weer nieuwe activiteiten worden georganiseerd voor kinderen, ouders en professionals. Volgens Suzan en Harriët bundel je zo je krachten en kun je nieuwe initiatieven ontwikkelingen die aanvullend zijn op het al bestaande aanbod in de wijk. Suzan: 'Zo hebben we nu voor de tweede keer de Week van de Opgroeiwijk georganiseerd. Hierin komen partners samen tot een mooi programma waar kinderen, ouders en professionals aan bijdragen en deelnemen.'
Tips voor verbinding in de wijk
Suzan en Harriët geven een aantal tips voor het creëren van verbinding in de wijk.
De initiatieven in kaart brengen
Breng alle initiatieven in kaart. Een uitdaging op zich vanwege de dynamische aard. Aanbieders verschijnen en verdwijnen en je moet in de juiste netwerken terechtkomen om op de hoogte te blijven van dit soort zaken. Je moet hiervoor in de haarvaten van de wijken duiken. De ambassadeurs van de wijk leren kennen en zelf op onderzoek uitgaan. Ook moet je je laten informeren door de lokale overheid, dan krijg je pas een goed beeld
De betrokkenheid van leraren binnen scholen versterken
Betrek niet alleen directeuren, ook leraren hebben hier een opdracht in. We moeten streven naar bewustwording en betrokkenheid op de werkvloer. We willen dat leraren en andere professionals in scholen actief meewerken aan de Opgroeiwijk, zodat we het gedachtegoed van de Opgroeiwijk ook daadwerkelijk de scholen in kunnen brengen.'
Samenwerken met ouders
Het is een uitdaging voor professionals om niet alleen vóór ouders te denken, maar ook mét ouders. Neem de tijd om ouders te leren kennen en te begrijpen waar zij vandaan komen en wat hun dagelijkse uitdagingen zijn. Door ouders te betrekken creëer je een gevoel van eigenaarschap en betrokkenheid in de gemeenschap. Op basis daarvan kun je samen op zoek naar oplossingen en partners om mee samen te werken.
Ouders ondersteunen
Bovendien is het belangrijk om ouders actief te ondersteunen in hun persoonlijke groei en ontwikkeling. Een voorbeeld hiervan is het stimuleren van ouders om deel te nemen aan taalcursussen of andere opleidingen, hierdoor krijgen ze de kans om zich te ontwikkelen en beter in hun vel te zitten, wat indirect kan leiden tot verbetering van de opgroeisituatie van kinderen.
Rekening houden met diversiteit
Doorbreek witte normatieve denkwijzen en zoek verbinding op te tussen verschillende culturen, achtergronden en opvattingen om meer begrip voor elkaar te creëren. Het project moedigt aan om met elkaar het gesprek aan te gaan en biedt ruimte voor het delen van ervaringen en perspectieven.
Verdiep je in de diversiteit van de gemeenschap en ga het gesprek aan over wat 'thuis voelen' betekent voor verschillende mensen, met respect voor zowel verschillen als overeenkomsten.
Doorlopend betrokkenheid blijven
Direct effect is soms lastig te zien. Investeer in langdurige samenwerkingen rond scholen en lokale ontmoetingen, op klein lokaal niveau. Je zult nooit klaar zijn met het proces. Let wel op dat je niet te veel partners aanhaakt, dan wordt het moeilijk schakelen en kun je geen snelheid maken.
Jouw praktijkvoorbeeld delen
Wil jij ook zo'n inspirerend praktijkvoorbeeld delen? Mail dan m.ekkelboom@nji.nl met een korte beschrijving. We nemen dan contact met je op om te kijken of jouw bijdrage kan worden toegevoegd aan onze website door middel van een interview.
Lees ook
-
Praktijkvoorbeelden pedagogische basis
Praktijkvoorbeelden pedagogische basisHier vind je voorbeelden van gemeentelijk jeugdbeleid, om andere gemeenten te inspireren bij het creëren van een stimulerende opgroeiomgeving.
-
Samenwerken bij het ondersteunen van de opvoeding
Samenwerken bij het ondersteunen van de opvoedingVoor wieProfessionalsAls professional in de wijk is het belangrijk krachten te bundelen en samen te werken met initiatieven in de wijk. Opvoeden doe je samen.
-
Samenwerken rondom kinderopvang
Samenwerken rondom kinderopvangVoor goede kinderopvang helpt een sterke samenwerking met onderwijs en sport, cultuur en wijkvoorzieningen. Lees hier meer informatie over deze sectoren.
-
Samenwerking tussen jongerenwerk en school
Samenwerking tussen jongerenwerk en schoolOm jongeren goed te ondersteunen is het belangrijk dat het jongerenwerk goed samenwerkt met scholen. Maar hoe doe je dat?
![Foto Maartje van Dijken](/uploads/styles/medium/public/2022-11/Maartje-van-Dijken.jpg?itok=_1djYDH_)