Gezinnen ondersteunen betekent vaak ook ouderschap ondersteunen. Moeilijke omstandigheden in of om het gezin kunnen het functioneren van ouders beïnvloeden. Denk bijvoorbeeld aan stress door armoede of psychische problemen. In gezinnen met een migratieachtergrond komen bepaalde omstandigheden relatief vaak voor. Hoe ga je daar als professional mee om? En waar moet je rekening mee houden?
Invloed van omstandigheden
Bepaalde omstandigheden of kenmerken komen relatief vaak voor bij gezinnen met een migratieachtergrond. Je bewust zijn hoe deze omstandigheden ouderschap kunnen beïnvloeden is belangrijk. Als professional moet je je er bewust van zijn dat die omstandigheden invloed kunnen hebben op ouderschap. Voorbeelden zijn armoede, opvoeden in een achterstandswijk en vluchtverleden. Ouders kunnen er stress door ervaren en dat heeft invloed op de beleving van de opvoeding. Ook zaken rondom religie kunnen een rol spelen.
Wanneer ouders stress ervaren of behoefte hebben aan steun, dan vallen zij doorgaans terug op hun eigen ouders, grootouders, familieleden en vrienden. Zij doen minder vaak een beroep op (preventieve) opvoedondersteuning. Dit komt onder meer doordat het reguliere aanbod van jeugdvoorzieningen vaak niet goed aansluit bij hun wensen en behoeften.
Programma's voor ouders
In de databank Effectieve Jeugdinterventies zijn verschillende ondersteuningsprogramma's opgenomen die aansluiten bij gezinnen met een migratieachtergrond. Bij deze programma's komen vrijwilligers bij gezinnen thuis om ondersteuning te bieden.
- Home-Start: heeft als doel te voorkomen dat alledaagse problemen van ouders met jonge kinderen uitgroeien tot ernstige en langdurige problemen.
- Spel aan Huis: een laagdrempelig preventief programma voor kwetsbare gezinnen, met als doel een positieve ontwikkeling van kinderen te bevorderen door spelstimulering, opvoedondersteuning en het bevorderen van sociale integratie.
- Moeders Informeren Moeders: ervaren moeders bieden opvoedondersteuning, gezondheidsvoorlichting en een steuntje in de rug aan andere moeders. Op deze manier kunnen de moeders hun zelfvertrouwen versterken en hun zelfredzaamheid en sociale netwerk vergroten.
- Steunouder: vrijwillige steunouders vangen een of twee dagdelen per week kinderen uit kwetsbare gezinnen op. De ouders hebben daardoor tijd voor zichzelf, en kunnen zo nieuwe energie opdoen. Dat vergroot de kans dat zij zelf voor hun kinderen kunnen blijven zorgen, en het breidt het netwerk van het gezin uit.
Ouders ondersteunen
Hoe kan ik als professional ouders ondersteunen en waar moet ik op letten?
Werk vraaggericht
Let erop dat praktische tips en adviezen aansluiten bij de hulpvraag van ouders. Dit is voor iedere ouder en ieder gezin anders.
Houd rekening met de taal
Voor ouders die het Nederlands niet voldoende beheersen, kan de Nederlandse taal een drempel vormen. Dat kan de communicatie bemoeilijken. Door bijvoorbeeld samen te werken met een tolk of met een sleutelfiguur die ook de taal van de ouders spreekt, kun je de drempel verlagen. Er zal dan minder miscommunicatie ontstaan. Vraag aan ouders bij wie dit het geval is, waar ze zich het meest prettig bij voelen.
Zorg voor een veilige vertrouwensband met ouders
Probeer met de ouders een vertrouwensrelatie op te bouwen. Dit kan bijvoorbeeld door de gesprekken in eerste instantie in een vertrouwde omgeving te voeren, zoals bij de ouders thuis. Zoek hierbij aansluiting met de leefwereld van ouders en geef hen de ruimte om over hun ideeën en belevingen te vertellen. Vraag ouders altijd waar zij zelf behoefte aan hebben als het gaat om de communicatie.
Bronnen
Bucx, F., & De Roos, S. (2015). Opvoeden in niet-westerse migrantengezinnen. Een terugblik en verkenning. Den Haag: SCP.
De Gruijter, M., Pels, T., Mesic, A., & Campbell, T. (2021). Opvoeden in gezinnen van statushouders. Utrecht: Kennisplatform Integratie & Samenleving.
Distelbrink, M., Pels, T., & Winkelman, C. (2017). Waardenopvoeding in diversiteit. Het begint met een gesprek. Achtergrondartikel bij een teambijeenkomst. Utrecht: Kennisplatform Integratie & Samenleving.
Distelbrink, M., Day, M., Badou, M., Cové, A., Achahchah, J., & Pels, T. (2020). Moeders van de tweede generatie. Hun waarden en behoeften aan steun. Utrecht: Kennisplatform Integratie & Samenleving.
Pels, T. (oktober 2014). Voorkomen van radicalisering: óók een pedagogische opdracht! Advies aan Directie Integratie/SZW. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut.
Pels, T., & De Gruijter, M. (2005). Vluchtelingengezinnen: opvoeding en integratie. Opvoeding en ondersteuning in gezinnen uit Iran, Irak, Somalië en Afghanistan in Nederland. Assen: Van Gorcum.
Pels, T., Distelbrink, M. & Postma, L. (2009). Opvoeding in de migratiecontext. Review van recent onderzoek naar de opvoeding in gezinnen van nieuwe Nederlanders, in opdracht van NWO. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut.
Van den Broek, Kleijnen, E., & Keuzenkamp, S. (eds.) (2010). Naar Hollands Gebruik? Verschillen in gebruik van hulp bij opvoeding, onderwijs en gezondheid tussen autochtonen en migranten. Den Haag: SCP.
Pharos (2019). Factsheet Opvoedondersteuning bij niet-westerse migranten en vluchtelingengezinnen.
-
Samenwerken met informele netwerken
Samenwerken met informele netwerkenVoor wieProfessionalsSamenwerken met netwerken rond gezinnen is een van de opgaven van jeugdprofessionals. Hoe kun je aansluiting vinden?
-
Aansluiten bij de leefwereld en behoeften van ouders en kinderen
Aansluiten bij de leefwereld en behoeften van ouders en kinderenVoor wieProfessionalsIn je werk ontmoet je ouders en kinderen waarbij verschillen een beroep doen op je inlevingsvermogen. Hoe zorg je voor sensitief vakmanschap?
-
Interventies toegankelijker maken
Interventies toegankelijker makenVoor wieProfessionalsEr kan opvoedhulp nodig zijn die meer is afgestemd op de leefwereld van het gezin. Hoe kun je dan het bereik van een interventie vergroten?
![Foto Letty Darwish](/uploads/styles/medium/public/2024-04/Letty-Darwish.jpg?itok=V2mptsIT)