• HET NJi WERKT AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Sterke basis voor de jeugd

Kindgericht armoedebeleid

Inmiddels leeft een op de acht kinderen in Nederland in een gezin onder de armoedegrens. Zo blijkt uit CBS Signalement Armoede en Sociale Uitsluiting 2015. Dit heeft een negatieve impact op hun ontwikkeling en participatie in de samenleving. Wie als kind met geldzorgen wordt geconfronteerd, loopt volgens het CBS bovendien meer risico om op latere leeftijd in een vergelijkbare situatie terecht te komen. Met een integraal armoede- en schuldenbeleid voorkomen gemeenten zoveel mogelijk dat kinderen buiten de boot vallen.

Armoede is in Nederland de afgelopen jaren toegenomen. Kinderen met alleenstaande moeders en kinderen uit migrantengezinnen hebben het meest met armoede te maken. Hoe langer een gezin geldgebrek heeft, des te groter de kans op nadelige gevolgen op het welbevinden van de kinderen. De problemen variëren van sociale uitsluiting tot psychische problemen.

Waaraan kunt u als gemeente denken bij het formuleren van een integraal armoedebeleid, specifiek gericht op kinderen en jongeren? De Kinderombudsman heeft hiervoor een handreiking geschreven. In Zeeland hebben gemeenten en verschillende maatschappelijke instanties deze handreiking van de Kinderombudsman verder uitgewerkt. Het resultaat is het Zeeuwse pact, een actief werkmodel voor armoedebestrijding. U leest hier meer over op de website van het Zeeuwse pact. We zetten daarnaast de belangrijkste punten hieronder op een rij.

Stel een kindpakket beschikbaar

De Kinderombudsman raadt gemeenten met klem aan om een kindpakket samen te stellen. Een kindpakket is bedoeld voor kinderen tot achttien jaar die opgroeien in een huishouden met een besteedbaar inkomen onder de norm van 120% van het sociale minimum. Verschillende gemeenten kijken bovendien niet alleen naar het netto inkomen, maar houden ook rekening met eventuele schulden.

Een gemeente bepaalt zelf de inhoud van een kindpakket. Denk aan zaken als kleding, speelgoed, tweedehands computers, een fietsregeling voor brugklassers, het lidmaatschap van een sportvereniging of zwembad, of korting op culturele activiteiten. Bij de totstandkoming van het kindpakket zijn vaak andere organisaties betrokken, zoals Jeugsportfonds, voedselbanken en sociale wijkteams.

Uit een verkennend onderzoek in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onder 72 gemeenten met een kindpakket blijkt dat zij vinden dat speciale voorzieningen voor kinderen en jongeren uit arme gezinnen beter bij de doelgroep terechtkomen. U vindt het eindrapport en casebeschrijvingen kindpakketten op de website van de Rijksoverheid.

Informeer breed over regelingen voor mensen met laag inkomen

Huishoudens met een laag inkomen (tot maximaal 110 procent bijstandsniveau) kunnen een beroep doen op gemeentelijke inkomensvoorzieningen, zoals:

  • Kortingsregeling of kwijtschelding ouderbijdrage basisschool
  • 'Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten' (Wtos) waardoor huishoudens met kinderen in het voortgezet onderwijs of het middelbaar beroepsonderwijs in aanmerking kunnen komen voor een (gedeeltelijke) vergoeding van het lesgeld en de schoolkosten
  • Kwijtschelding gemeentelijke heffingen, zoals de afvalstoffenheffing en kwijtschelding waterschapsheffingen
  • Individuele bijzondere bijstand, bijvoorbeeld: vergoedingen voor telefoonkosten, maatschappelijke, sociale of culturele activiteiten, vervanging van duurzame gebruiksgoederen, voor- en vroegschoolse educatie en schoolkosten; computerregelingen en woonlastenfonds.

Niet alle mensen die in armoede leven weten altijd de beschikbare hulp te vinden. Door lokale en landelijke mogelijkheden te inventariseren en overzichtelijk te presenteren, zien burgers in één oogopslag waarvoor zij in aanmerking komen en laten zij geen kansen op extra ondersteuning liggen. Zo loopt in Amsterdam de campagne Pak je Kans om Amsterdammers meer bekend te maken met de diverse ondersteuningsmogelijkheden. Via onder andere het lokale radiostation voor jongeren, promotiemateriaal voor ouders ('Pak-je-kans kaarten') en de website van de gemeente wordt de grote hoeveelheid verschillende regelingen overzichtelijk toegelicht. Meer informatie treft u aan op de website van de gemeente Amsterdam.

Regel effectieve schuldhulpverlening

Sinds de invoering van de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) op 1 juli 2012 zijn gemeenten wettelijk verplicht integrale schuldhulpverlening aan te bieden. Divosa heeft een handreiking Verkenning regievoering Schuldhulpverlening gemaakt met adviezen hoe gemeenten op basis van hun beleid de schuldhulpverlening kunnen organiseren en hoe zij hierop regie kunnen voeren. De belangrijkste informatie voor gemeenten over schulphulpverlening staat op de website over effectieve schuldhulp. Tevens heeft de Hogeschool Utrecht (Jungman et. al. 2014) in opdracht van SZW acht werkwijzers voor effectieve schuldpreventie gemaakt.

Stel een armoedeambassadeur aan

Een armoedeambassadeur kent het armoede- en schuldenbeleid van een gemeente tot in detail. Hij of zij is het aanspreekpunt voor iedereen die zich met deze problematiek bezighoudt. Armoedeambassadeurs komen regionaal samen en wisselen informatie en kennis uit.

Kansfonds

Het Kansfonds schept kansen voor mensen in kwetsbare situaties. Een van de aandachtsgebieden van het fonds is opgroeien in armoede. Het fonds financiert circa vijftig projecten rondom dit thema. Meer informatie leest u op de website van het Kansfonds.

SER-advies

Het kabinet heeft de Sociaal Economische Raad (SER) gevraagd om nog in 2016 een advies uit te brengen over hoe samenhangend beleid tot stand kan worden gebracht om armoede en sociale uitsluiting onder kinderen verregaand terug te dringen: Wat kunnen we leren van andere landen. Hoe kan voorkomen worden dat kinderen negatief worden beïnvloed door hun maatschappelijke positie. En welke rol kunnen alle betrokkenen (ouders, overheden, scholen, maatschappelijke organisaties et cetera) hierin spelen. Lees meer in de Kamerbrief armoedebeleid.

Meer informatie

Biedt dit dossier de informatie die u zoekt? We horen het graag.

Vragen?

Marja Valkestijn is contactpersoon.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.