• HET NJi WERKT AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Sterke basis voor de jeugd

Jeugdparticipatie bevorderen

Gemeenten kunnen in het jeugdbeleid een visie op het belang van jeugdparticipatie formuleren. En op basis daarvan samen met de jeugd bedenken hoe ze de drie vormen van jeugdparticipatie kunnen stimuleren. Jeugdparticipatie draagt bij aan de ontwikkeling van de jeugd, komt de kwaliteit van voorzieningen ten goede én versterkt de pedagogische civil society. Duurzame veranderingen komen immers alleen tot stand in samenwerking met de mensen om wie het gaat. Door in gesprek te gaan met kinderen en jongeren worden vragen, behoeften, belevingen en oplossingen helder. Veel gemeenten hebben daarom jeugdparticipatie als beleidsdoel geformuleerd.

Wat is jeugdparticipatie?

Jeugdparticipatie betekent het actief meedoen en meebeslissen van kinderen en jongeren:

  • In voorzieningen waar ze zelf meedoen of gebruik van maken, zoals kinderopvang, school, jongerenwerk, jeugdhulp, natuur, sport en cultuur
  • Bij gemeentelijk, regionaal of landelijk beleid
  • Aan activiteiten voor anderen (jeugd of volwassenen) in de samenleving. Van dorp tot wijk, van stad tot landelijk, van Europa tot de wereld. Ook zo wordt de pedagogische kracht vergroot

Voor de jeugd zelf is jeugdparticipatie een:

  • Internationaal vastgelegd recht
  • Manier om talenten, vaardigheden en competenties te ontwikkelen
  • Manier om een positieve bijdrage te leveren aan de maatschappij

Voor instellingen en overheden is jeugdparticipatie een middel om:

  • Beleid te legitimeren en te verbeteren
  • Vraaggericht werken te versterken

Voor de samenleving is jeugdparticipatie:

  • Een praktische manier om vorm te geven aan het democratisch burgerschap van de jeugd
  • Een manier om sociale cohesie en integratie te verbeteren

Participatieladder

Meedoen of participeren kan op verschillende manieren en niveaus van betrokkenheid. Om dit zichtbaar te maken heeft de socioloog Roger Hart (1992) de - veelgebruikte - participatieladder ontwikkeld met treden voor toenemende inbreng, betrokkenheid en verantwoordelijkheid:

  • Informeren
    Volwassenen voeren het project of de activiteit uit. De jeugd wordt ad hoc betrokken door ze te informeren.
  • Raadplegen
    Volwassenen voeren het project of de activiteit uit. De jeugd wordt geraadpleegd, heeft inzicht in het proces en hun mening wordt serieus genomen.
  • Adviseren
    Volwassenen coördineren het project of de activiteit. De jeugd wordt bij onderdelen betrokken en om advies gevraagd.
  • Coproduceren
    De jeugd neemt het initiatief voor een project of activiteit en neemt besluiten over de uitvoering. Volwassenen hebben een begeleidende rol.
  • (Mee)beslissen
    De jeugd neemt het initiatief en voert het project uit. Volwassenen kunnen eventueel bij de besluitvorming betrokken worden.

In verschillende situaties kan voor verschillende niveaus van betrokkenheid gekozen worden. Pedagogisch gezien is het voor kinderen belangrijk dat zij de kans krijgen op verschillende niveaus te (leren) participeren. De participatie kan een structurele of incidentele vorm hebben.

Schijnparticipatie

Helemaal onderaan de ladder (onder trede 1) bestaan nog drie vormen van participatie. Ook wel schijnparticipatie genoemd, omdat hier in feite geen sprake is van échte participatie:

  • Manipulatie
    Kinderen of jongeren worden ingezet bij activiteiten die door volwassenen geïnitieerd zijn, maar zij weten niet wat de doelen of activiteiten inhouden.
  • Decoratie
    Kinderen of jongeren worden ingezet om een actie van volwassenen op te luisteren.
  • Afkopen
    Kinderen of jongeren lijken een stem te krijgen, maar zij hebben totaal geen invloed.

Voorbeelden

De instelling van een lokale jongerenraad kan één van de middelen zijn om participatie te bevorderen, maar daarmee wordt slechts een beperkte groep jongeren bereikt. Zo heeft de gemeente Zaanstad een aparte organisatie in het leven geroepen om jongerenparticipatie in de gemeente te organiseren, waaronder het ondersteunen van jongeren die een lokaal initiatief willen opzetten. De gemeente Westervoort betrekt jongeren bij letterlijk alles wat hen aangaat. En zo zijn er meer inspirerende voorbeelden.

Positief jeugdbeleid in Westervoort

In Westervoort heeft de jeugd een duidelijke stem. De gemeente betrekt jongeren systematisch bij alles wat hen aangaat. De gemeente bedenkt geen plannen voor de jongeren, jongeren komen zelf met vragen en ideeën.

Meer informatie: Positief jeugdbeleid in de gemeente Westervoort.

Jongerenparticipatie in Zaanstad

In Zaanstad is Raaz opgericht om positief jeugdbeleid en jongerenparticipatie te realiseren. Raaz ondersteunt jongeren die een lokaal initiatief willen opzetten. Daarnaast geeft het invulling aan een jongerenadviesraad voor de gemeente. De organisatie vormt een brug tussen gemeente, lokale instellingen en jongeren.

Meer informatie: Raaz: Jongerenparticipatie – Zaanstad.

Young Leaderz

Young Leaderz ondersteunt jong leiderschap onder buurtjeugd in kwetsbare wijken. Jongeren krijgen de kans uit te groeien tot Young Leaders, ofwel goede voorbeelden voor leeftijdsgenoten in de eigen buurt. Het is een strategie om de maatschappelijke en persoonlijke ontwikkeling te stimuleren van zowel deze jongeren zelf als hun leeftijdsgenoten. Jongeren ontdekken waar ze goed in zijn. Ze organiseren activiteiten, leren solliciteren, presenteren en omgaan met groepen. Young Leaderz bestaat uit een trainingsprogramma, een activiteitengedeelte, coaching en het uitwisselen van ervaringen tussen gemeenten. Onder andere jongeren in Waalwijk, Amsterdam, Zeist, Haarlem, Twenterand, Capelle aan den IJssel, Eindhoven, Deventer en Twenterand doen al mee. Meer informatie vindt u op de website van NJR.

Jongerencentrum Level Z

Jongerencentrum Level Z is op een bijzondere manier tot stand gekomen. Honderden jongeren, verenigd in diverse werkgroepen, hebben het samen met het jongerenwerk van Travers, de gemeente Zwolle en de architect gerealiseerd. Met de ABC (Actie, Beslissen, Communicatie op maat)-methode kunnen jongeren in Level Z écht meedoen. Met succes: in Stadshagen, de Zwolse Vinex-wijk waar Level Z gevestigd is, is beduidend minder overlast dan in andere Vinex-wijken. Dit project was genomineerd voor de Movisie Participatieprijs 2013. Meer informatie

Generation Why

Generation Why helpt gemeenten om jongeren te betrekken bij preventie en vroegsignalering. Ze werken daarbij intensief samen met lokale (welzijns)organisaties. In Haarlem voeren zij sinds 2010 een uitgebreid preventieprogramma uit voor het Centrum voor Jeugd en Gezin. Meer informatie op www.generationwhy.nl.

Utrecht Kinderrechtenstad

De rechten van het kind zijn vastgelegd in het internationale Verdrag van de Rechten van het Kind, ook het recht op participatie. In 2016 besteedt de gemeente Utrecht extra aandacht de 'stem van de kinderen'. Utrecht heeft een Kinderraad. Kinderen denken op buurtniveau na over verbeteringen. Uiteindelijk vindt er een stedelijke bijeenkomst plaats in het stadhuis onder leiding van de burgemeester en griffie en wordt verslaan door RTV Utrecht. De ideeen worden uitgevoerd, in samenwerking met de buurt, ouders, de school. Ook is er een cliëntenplatform U-2B Heard, een team van ervaringsdeskundigen in de jeugdzorg die een stem hebben in het beleid. Meer informatie: website Gemeente Utrecht.

Social brokers

Social Brokers is een preventieve werkwijze waarbij de informele netwerken rondom jongeren worden ingezet. De personen uit deze netwerken, 'social brokers', worden aangespoord om jongeren met kleine problemen te ondersteunen. Het zijn vertrouwenspersonen die dichtbij jongeren staan. Zij kunnen voor ruggespraak terecht op een online platform waarop ook professionele hulpverleners actief zijn. Meer informatie: Social Brokers.

Erasmus+ voor de jeugd

Erasmus+ is een breed Europees subsidieprogramma voor onderwijs, training, jeugd en sport. Met Erasmus+ wil de Europese Unie bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling, het opdoen van nieuwe vaardigheden en het verbeteren van de kansen op de arbeidsmarkt voor iedereen in Europa. Er zijn verschillende subsidiemogelijkheden voor verschillende doelgroepen.  Jongeren kunnen via hun school of opleidingsinstituut subsidie aanvragen. Bijvoorbeeld om over de grens te kunnen studeren, vrijwilligerswerk te doen of stage te lopen. Een unieke mogelijkheid om kennis en ervaring op te doen in het buitenland. Meer informatie staat op de website van Erasmus+ Jeugd. Bekijk bijvoorbeeld verhalen over de de praktijk in Rijswijk en Lagerhuisdebatten van Stichting JeugdWelzijnsBeraad.

Growing through voluntary work

Growing through voluntary work is een project, waarin Nederlandse jongeren twee weken als vrijwilliger op een biologische boerderij in Turkije werken. Jongeren met problemen op school of werk ontwikkelen vaardigheden die hen kunnen helpen wanneer ze weer terug zijn in Nederland. Het vrijwilligerswerk op de boerderij maakt jongeren bewust van hun eigen en de Turkse cultuur, en van de waarden van het biologische bedrijf en het boerenleven, dat compleet verschilt van hun eigen leefwereld. Meer informatie

Meer informatie

Biedt dit dossier de informatie die u zoekt? We horen het graag.

Vragen?

Marja Valkestijn is contactpersoon.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.