• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Databank Effectieve Jeugdinterventies

Zelf Plannen

Zelf Plannen is een interventie gericht op jongeren met ADHD, die op de middelbare school zitten. Door middel van cognitieve gedragstherapie en motiverende gespreksvoering leren zij gedurende acht wekelijkse sessies hun school- en huiswerk beter te plannen zodat zij minder problemen ondervinden van hun ADHD-kenmerken en meer positieve ervaringen opdoen. Voor ouders zijn er twee oudersessies waarin zij uitleg krijgen over het programma en verwachtingen en opvoedingsdoelen besproken worden.

Doelgroep

Zelf Plannen is gericht op jongeren met ADHD met executieve functieproblemen, die op het voortgezet onderwijs zitten en door deze executieve functieproblemen problemen ervaren in de klas of met het maken van huiswerk en andere taken (binnen het basisonderwijs is Zelf Plannen minder geschikt omdat daar vaak nog geen huiswerk wordt gegeven).

Doel

Het doel van Zelf Plannen is dat de executieve functie problemen van jongeren met ADHD zodanig verminderen dat zij geen beperking vormen op de middelbare school.

Aanpak

Zelf Plannen is een individuele cognitieve gedragstherapie en bestaat uit negen sessies voor de jongere, drie voor de ouders en een boostersessie. Er wordt aandacht besteed aan psycho-educatie, cognitieve herstructurering, terugvalpreventie en het aanleren van nieuwe vaardigheden om de executieve functies te ontlasten en te gebruiken: iedere sessie wordt een nieuwe strategie geoefend om te leren plannen en organiseren. Door middel van motiverende gespreksvoering wordt de motivatie voor gedragsverandering en voor het voltooien van behandeling verhoogd.

Materiaal

Er wordt gewerkt aan de hand van een werkboek (Kuin, Boyer, & Van der Oord, 2013) en iedere sessie staat beschreven in de therapeutenhandleiding (Boyer, Kuin, & Van der Oord, 2013a).Onderbouwing ADHD komt vaak voor in de adolescentie (Biederman, Mick & Faraone, 2000; Hill & Schoener, 1996) en in deze periode komen executieve functie problemen en motivationele problemen meer op de voorgrond te staan, hetgeen zorgt voor problemen met doorzettingsvermogen, plannen en organiseren (Barkley, 2004). Tegelijkertijd wordt er op middelbare scholen een groot beroep gedaan op de zelfstandigheid van de adolescent en neemt de controle van ouders af. Adolescenten met ADHD hebben vaak moeite zich te concentreren in de les, laten uitstelgedrag zien bij het maken van huiswerk, zitten vaker op een lager niveau en halen lagere cijfers dan ze zouden kunnen en verlaten vaker voortijdig school dan hun leeftijdsgenoten zonder ADHD (Barkley, Fischer, Edelbrock & Smallish, 1990). Ouders van adolescenten met ADHD noemen academische problemen als het meest voorkomende en zorgelijke probleem van hun kind en is vaak onderwerp van ouder-kind conflicten (Barkley, Guevremont, Anastopoulos & Fletcher, 1992). Zelf Plannen beoogt de motivatie voor gedragsverandering van jongeren met ADHD te verhogen en de executieve functieproblemen te verminderen, zodat het lukt hun huiswerk te maken en ze mee kunnen komen op de middelbare school.

Onderzoek

In een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek werden 159 adolescenten met ADHD (van 12 tot 17 jaar) toegewezen aan de behandelmodule Zelf Plannen of een actieve controlebehandeling waarbij de adolescenten geen planningsvaardigheden kregen aangeleerd (Boyer, Geurts, Prins, & Van der Oord, 2015a). Uit de resultaten bleek dat adolescenten significante vooruitgang lieten zien tussen de voor- en nameting met grote effectgroottes (slechts 5% van de adolescenten stopte voortijdig met behandeling). De vooruitgang bleef ten minste aan tot een jaar na behandeling, maar er waren geen verschillen in vooruitgang tussen beide behandelingen in het behandeleffect een jaar na behandeling (Boyer, Geurts, Prins, & Van der Oord, 2015b). Wel werd Zelf Plannen positiever geëvalueerd door ouders en behandelaren dan de actieve controlebehandeling. Onderzoek naar moderatoren van behandeling in deze RCT liet zien dat, ondanks dat subgroepen in beide behandelingen verschillende behandeltrajecten doormaakten, het niet nodig is om  adolescenten toe te wijzen aan een specifieke behandeling op basis van individuele eigenschappen. Er werd echter wel gevonden dat adolescenten met ADHD en met minder depressieve klachten maar meer angstklachten, meer vooruit gingen wanneer ze Zelf Plannen kregen dan wanneer ze Zelf Oplossingen Bedenken kregen.


Onderwerp:

ADHD

Doel:

Preventie

Leeftijd:

12 - 17 jaar


Uitgebreide beschrijving

Oordeel Erkenningscommissie

Erkenningsdatum:

30 juni 2017

Beoordeeld door:

Erkenningscommissie Interventies:
Deelcommissie Jeugdzorg en psychosociale/pedagogische preventie

Oordeel:

Effectief volgens goede aanwijzingen

Contactgegevens

Ontwikkeld door:
Psychologenpraktijk Kuin
Marije Kuin
Kinderhuissingel 4
2013 AS Haarlem
023-5269192
mkuin.praktijk@gmail.com
Contactpersoon:

Bianca Boyer
Weesperplein 410
18 XA Amsterdam
020-5256317
b.e.boyer@uva.nl 

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.