• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Licht verstandelijk beperkte jeugd

Wat werkt?

Ondanks het groeiende aanbod van interventies voor jeugdigen met een lichte verstandelijke beperking (lvb) is er nog weinig bekend over de effectiviteit van interventies gericht op deze doelgroep. Er lijkt consensus te zijn in de manier waarop professionals met deze jeugdigen om dienen te gaan en hoe een behandeling bij deze groep toegepast dient te worden. Zo is het van belang om voorafgaand aan de behandeling uitgebreide diagnostiek uit te voeren, om zo goed mogelijk aan te kunnen sluiten op de specifieke kenmerken van de jeugdige. Verder moet de behandeling en begeleiding vooral gericht zijn op hun vaardigheden, rekening houdend met de beperkingen, en op hun dagelijkse omgeving.

Werkzame factoren

De Richtlijn Effectieve Interventies LVB en de kwaliteitsstandaard ‘Psychische stoornissen en zwakbegaafdheid of lichte verstandelijke beperking’ benoemen een aantal punten waaraan interventies moeten voldoen om beter aan te sluiten bij jeugdigen met een lichte verstandelijke beperking. Reguliere behandelvormen lijken door deze aanpassingen geschikter te worden voor de doelgroep. De zes punten zijn:

  • uitgebreidere diagnostiek;
  • afstemmen van de communicatie;
  • concreet maken van de oefenstof;
  • voorstructureren en vereenvoudigen;
  • betrekken van het netwerk en aandacht voor generalisatie;
  • veilige en positieve leeromgeving

De Richtlijn Effectieve Interventies LVB is te bestellen via de site van het Landelijk Kenniscentrum LVB. De kwaliteitsstandaard ‘Psychische stoornissen en zwakbegaafdheid of lichte verstandelijke beperking’ is te vinden in de database van GGZ Standaarden.

Werkzame interventies

Interventies die worden aangeboden aan jeugdigen met een lichte verstandelijke beperking zijn zowel behandelvormen specifiek gericht op deze jeugdigen als ‘reguliere’ behandelvormen die zijn aangepast.

(Cognitieve) gedragstherapie

Gedragstherapie en cognitieve gedragstherapie lijken goed in te zetten bij jeugdigen met een lvb. Er is nog weinig onderzoek verricht, maar er zijn wat studies die laten zien dat gedragstherapie en vooral cognitieve gedragstherapie positieve effecten kunnen hebben op agressie, gedragsproblemen, middelengebruik en psychische klachten. Als cognitieve gedragstherapie bij deze doelgroep wordt ingezet, moeten er wel aanpassingen worden gedaan die aansluiten bij de cognitieve domeinen waarop jeugdigen met een lvb problemen ervaren. Zo zal de behandeling uit meer korte sessies bestaan, zal de jeugdige vaardigheden vooral via ervarend leren en modelleren aanleren en zal er veel gebruik gemaakt worden van visuele hulpmiddelen.

EMDR

Jeugdigen met een lvb hebben een verhoogde kwetsbaarheid voor traumatische ervaringen zoals misbruik of mishandeling en kunnen daardoor een posttraumatische stressstoornis (PTSS) ontwikkelen. Met behulp van Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) kunnen herinneringen aan eerder onverwerkte ingrijpende gebeurtenissen worden verwerkt. In de praktijk worden positieve resultaten behaald met EMDR bij jeugdigen met een lvb en een PTSS.

Vaktherapie

Er zijn verschillende vaktherapieën zinvol gebleken bij de behandeling van psychische stoornissen bij mensen met een verstandelijke beperking. Dit onderzoek heeft zich voornamelijk gericht op volwassenen. Daaruit blijkt bijvoorbeeld dat drama- en muziektherapie kunnen helpen om emotie- en agressieregulatie te verbeteren en dat psychomotorische therapie veelbelovend is bij het verminderen van agressief gedrag en angst- en depressieve symptomen. Beeldende therapie kan bijdragen aan een verbetering van gedragsproblemen en gevoelens van hulpeloosheid en het verminderen van traumagerelateerde symptomen en depressieve klachten.

Interventies gericht op de sociale omgeving

Het betrekken van de sociale omgeving van de jeugdige, zoals het gezin, en de relatie tussen de hulpverlener en de cliënt, wordt als een belangrijke en werkzame factor gezien in de behandeling. Oudertrainingen en ouderbegeleiding alsmede trainingen voor hulpverleners gericht op de omgang met cliënten en het sturen van groepsprocessen hebben een positief effect op het verminderen van gedragsproblemen bij jeugdigen met een lvb.

Medicatie

Het gebruik van medicatie in de behandeling van jeugdigen met een lichte verstandelijk beperking is nauwelijks wetenschappelijk onderzocht. Uit internationaal literatuuronderzoek van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie komt een aantal aanbevelingen naar voren:

  • Psychofarmaca toepassen als onderdeel van een multidisciplinair behandelplan.
  • De richtlijnen zoals beschreven in het formularium 'psychofarmaca bij kinderen' van het kenniscentrum kunnen worden gevolgd.
  • Maar lager en trager doseren en rekening houden met meer bijwerkingen en minder effectiviteit.

Meer informatie

Meer informatie over werkzame factoren kunt u vinden in: Jeugdigen met een lichte verstandelijke beperking. Wat werkt? ,
Op de site van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie leest u meer over:

Vragen?

Lianne Lekkerkerker is contactpersoon.

Foto Lianne  Lekkerkerker

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.