• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Licht verstandelijk beperkte jeugd

Literatuur

Hier vindt u een selectie van relevante literatuur.

Handreiking over kinderen en jongeren met een lichte verstandelijke beperking (lvb) voor beleidsmakers en bestuurders van gemeenten. Het gaat hier slechts om een deel van de groep verstandelijk beperkten die per 1 januari 2015 vanuit de AWBZ overgaat naar de gemeenten. Daar is een goede reden voor. Bij lvb-jeugd gaat het om een verstandelijke beperking die niet zo ernstig is dat de ouders of anderen dat snel merken en veelal onzichtbaar is. Dat maakt de opvoeding extra kwetsbaar.

Handreiking

Het realiseren van samenhang en continuïteit in de (onderwijs)zorg die kinderen, jongeren en hun ouders nodig hebben, blijkt in de praktijk niet eenvoudig. Voor de behandeling van en begeleiding bij ernstige gedragsproblemen, psychiatrische stoornissen en verstandelijke beperkingen zijn jeugdigen en hun gezinnen gedurende kortere of langere tijd aangewezen op specialistische (onderwijs)zorg. Tegelijkertijd is juist voor deze gezinnen ook ondersteuning vanuit reguliere voorzieningen noodzakelijk; voorzieningen op het gebied van opvoeden en opgroeien, welzijn, onderwijs, wonen, werk en inkomen. Deze Handreiking Integrale Zorg geeft voorbeelden van goede samenwerking in verschillende regio's. Daarnaast beschrijft de handreiking acht succesfactoren. Aan de hand van een checklist kan de eigen praktijk worden beoordeeld.

Handreiking

Tussen 1998 en 2009 nam het aantal mensen in de verstandelijk gehandicaptenzorg toe van 80.000 tot 164.000 blijkt uit dit rapport. Dat is een gemiddelde jaarlijkse groei van 7 procent, de Nederlandse bevolking groeit met 0,5 procent per jaar. De groei vond vooral plaats onder mensen met een licht verstandelijke handicap, op enige afstand gevolgd door zwakbegaafden. Licht verstandelijk gehandicapten en zwakbegaafden zijn gemiddeld jonger dan ernstig verstandelijk gehandicapten. De IQ-maatregel uit het regeerakkoord zal de toegang tot zorg voor een kleine 33.000 zwakbegaafden beperken.

IG met beperkingen

Wanneer gemeenten vanaf 2015 verantwoordelijk worden voor het totale jeugdbeleid, krijgen zij ook te maken met jongeren met een beperking. Gemeenten hebben nog niet veel ervaring met deze doelgroep en missen daardoor kennis over specifieke ondersteuningsvragen en op welke manier hierop het beste kan worden geantwoord (bejegening). Deze handreiking geeft een beeld van de nieuwe taken en verantwoordelijkheden van gemeenten op het gebied van jeugd en hoe MEE gemeenten kan ondersteunen bij het invullen van deze verantwoordelijkheden voor mensen met een beperking.

Handreiking

Rapport over het eerbiedigen van de kinderrechten van kinderen met een verstandelijke beperking in 22 Europese landen. Een belangrijke bevinding is dat er een groot gebrek is aan informatie en beleid over kinderen met een verstandelijke beperking. Bekend is dat deze kinderen een groter risico lopen om slachtoffer te worden van psychisch of fysiek geweld. Eurochild en Inclusion Europe pleiten voor een focus op een betere bescherming van deze kinderen tegen geweld, waaronder mishandeling en pesten. Uit het landenrapport voor Nederland blijkt dat de verbeterpunten met name op het terrein van het onderwijs, de jeugdzorg en de jeugdgezondheidszorg liggen.

Rapport Nederland

De auteur onderzocht 120 reclasseringsdossiers van licht verstandelijk gehandicapte (LVG) jongeren en interviewde jeugdreclasseringswerkers, vertegenwoordigers van politie, officieren van justitie en kinderrechters. Welke delicten plegen deze jongeren? Welke hulpverlening krijgen zij vóór en na het delict? Waarom komt deze van nature kwetsbare groep steeds meer in contact met justitie, met alle gevolgen van dien. Wat weten de professionals van deze jongeren die tot de minst mondige en meest kwetsbare jongeren behoren? Een belangrijke rol in de verklaring voor de oververtegenwoordiging in het strafrecht speelt de normalisatiegedachte. Maar hoe normaal zijn ze, en zijn deze jongeren en de samenleving er wel mee geholpen dat ze als normaal worden bejegend?

Wanneer iemand een IQ heeft tussen de 50 en 85 is er sprake van een lichte verstandelijke beperking. Deze gids behandelt de kenmerken van mensen met een lichte verstandelijke beperking en gaat in op de betekenis van die beperking voor de levensloop, de opvoeding en het ouderschap. Ook effectieve communicatie en samenwerking met mensen met een lichte verstandelijke beperking worden beschreven. Verder wordt aandacht aan vrijwillige en gedwongen ondersteuning.

KR8! is een nieuw instrument in de vorm van een magazine. KR8! is gemaakt voor jongeren van 16 tot 25 jaar met meervoudige problemen die begeleiding krijgen richting zelfstandig wonen. Het helpt de jongeren bij het ontdekken van hun eigen kracht. Wat zijn de dingen waar zij goed in zijn én energie van krijgen? KR8! helpt hen na te denken over hun toekomst, en behandelt de 8 zaken die iedereen op orde moet hebben om goed zelfstandig te kunnen leven: gezondheid, veiligheid, geld en administratie, wonen, familie en gezin, werken en leren, vrienden en vrije tijd, maatschappij en cultuur. Kr8! past bij de begeleidingsmethode 8-fasenmodel. Er is een aparte toelichting voor begeleiders.

Publicatie

Deze publicatie bevat beschrijving van de kenmerken van een LVB en zet uiteen hoe op die kenmerken aangesloten kan worden voor het ontwikkelen, aanpassen en uitvoeren van gedragsveranderende interventies voor jeugdigen met een LVB.

Verslag van onderzoek naar de aard en omvang van de zorg voor licht verstandelijk gehandicapten. Het gaat hierbij om de zorg voor jeugdigen en volwassenen. Voor beide groepen zijn verschillende beleidsmaatregelen voorgenomen. Het regeerakkoord geeft aan dat alle taken op het gebied van jeugdzorg gefaseerd worden overgeheveld naar de gemeenten. Het betreft hier jeugd-ggz (zowel AWBZ als Zorgverzekeringswet), provinciale jeugdzorg, gesloten jeugdzorg, jeugdreclassering, jeugdbescherming en LVG-jeugd. Het uitgangspunt is dat door het samenvoegen van de verschillende financieringsstromen en het laten vervallen of anders vormgeven van het recht op zorg, gemeenten in staat zijn maatwerk te leveren en het stelsel van zorg voor jeugdigen doelmatiger en doeltreffender kan worden vormgegeven. Voor alle personen met een licht verstandelijke handicap wordt voorgesteld de AWBZ-aanspraken te wijzigen voor de groep met een IQ boven de 70. De voorgestelde verandering houdt in dat iemand met een IQ-score boven de 70 geen aanspraak meer maakt op AWBZ-zorg op basis van een VG-grondslag. Het onderzoek geeft aan wat de gevolgen zijn van de overheveling van jeugd-LVG zorg naar gemeenten en van de IQ-maatregel voor de volwassenen door de huidige zorgaanspraken en kenmerken van de zorg voor deze doelgroepen in kaart te brengen.

Volledige publicatie

Het eerste deel bevat een overzicht betreffende de situatie in een aantal landen in Europa van jongeren met een beperking. In het tweede deel worden adviezen beschreven vanuit verschillende studies betreffende het verbeteren van de arbeidsmarktpositie van deze jongeren. Daar waar mogelijk worden de adviezen ondersteund met voorbeelden uit andere landen. Met name de voorbeelden geven een beeld van de mogelijkheden die in andere landen zijn toegepast.

Publicatie

Neerslag van een oratie, die in verkorte vorm is uitgesproken op 9 februari 2010. Hierin zijn de volgende onderwerpen behandeld: Waar gaat het om als er wordt gesproken over jeugdigen met een licht verstandelijke beperking; het multiprobleemgezin; hoe ziet de hulpverlening aan langdurige problematische gezinssituaties er uit?; werken aan maatschappelijk maatwerk vanuit het lectoraat.

Eindrapport over de ontwikkeling en onderzoek van het "Beoordeling Sociaal Aanpassingsvermogen (BSA)" een screeningsinstrument om het sociaal aanpassingsvermogen bij jeugdigen in kaart te brengen. Hiermee kunnen hulpverleners globaal beoordelen of iemand een lichte verstandelijke beperking (lvg) heeft. Er zijn twee versies van. Een voor kinderen die het (speciaal) basisonderwijs volgen (BSA-k) en een voor jongeren die het (speciaal) basisonderwijs (BSA-j) hebben afgesloten. De onderzoeksvragen zijn: Hoe kan het sociaal aanpassingsvermogen bij jeugdigen worden geoperationaliseerd?; Hoe valide is de inhoud van het instrument? Meet het instrument wat het zegt te meten?; Is het instrument voldoende betrouwbaar?; Op welke manier draagt het instrument bij aan de voorspelling van het type benodigde zorg?

Vragen?

Lianne Lekkerkerker is contactpersoon.

Foto Lianne  Lekkerkerker

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.