• HET NJi WERKT AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Kindermishandeling

Instrumenten

In Nederland zijn er nog nauwelijks specifieke instrumenten om op een betrouwbare manier kindermishandeling vast te stellen. Wel zijn er allerlei hulpmiddelen die professionals ondersteunen bij de beoordeling van hun vermoedens van kindermishandeling. Zo zijn er signalenlijsten van kindermishandeling voor verschillende leeftijdscategorieën.

Daarnaast zijn er allerlei vragenlijsten waarmee professionals het functioneren van gezinnen in kaart kunnen brengen. Deze zijn niet specifiek bedoeld om vermoedens van kindermishandeling te beoordelen, maar geven wel inzicht in de relaties en dynamiek in het gezin, wat een aanwijzing kan zijn voor mogelijke problemen in de omgang tussen ouder en kind.
Er zijn ook enkele instrumenten waarmee professionals een risicotaxatie kunnen maken. Risicotaxatie in het kader van kindermishandeling is de inschatting hoe waarschijnlijk het is dat een kind in de toekomst (opnieuw) mishandeld, verwaarloosd of misbruikt zal worden.

Signalenlijsten

Tientallen signalen kunnen wijzen op kindermishandeling. Dat betekent overigens niet dat er bij zo'n signaal automatisch sprake is van kindermishandeling. Het vraagt om een zorgvuldige beoordeling en gesprekken met ouders en kinderen en eventuele andere betrokkenen voordat een professional kan beslissen of er sprake is van een voor het kind bedreigende situatie.
Onderstaande lijsten geven een overzicht van signalen van kindermishandeling:

Idealiter leren beroepskrachten tijdens hun opleiding al hoe ze kindermishandeling en andere vormen van huiselijk geweld kunnen signaleren. Opleidingen kunnen checken in hoeverre en op welke wijze zij aandacht besteden aan dit thema met behulp van de Monitor Leren Signaleren.

Vroegsignalering

Om tijdig in te schatten of een verwonding van een kind mogelijk het gevolg is van kindermishandeling hebben de afdelingen Spoedeisende hulp van ziekenhuizen het zogenaamde 'SPUTOVAMO-formulier' ontwikkeld. Dit wijst artsen en verpleegkundigen op een aantal relevante onderwerpen bij hun beoordeling of er mogelijk sprake is van kindermishandeling als een kind met verwondingen op de Spoedeisende hulp binnenkomt.

De NOSIK, de verkorte versie van de Nijmeegse Ouderlijke Stress Index, is geschikt om snel een indruk te krijgen van de stress die ouders in de opvoeding ervaren. Stress in de opvoeding kan een risico voor kindermishandeling vormen.

Bovenstaande instrumenten zijn geselecteerd uit de databank Instrumenten.

Screening

Bij een screening met een gezinsvragenlijst wordt een eerste analyse gemaakt van de problemen in een gezin. De bedoeling is te onderzoeken of er problemen in de opvoeding en interactie in een gezin zijn en hoe ernstig de klachten zijn.

Bovenstaande instrumenten zijn geselecteerd uit de databank Instrumenten.

Diagnostiek

Diagnostische instrumenten leveren een meer diepgaand beeld op van de gezinssituatie. Over het algemeen dient een gedragsdeskundige ze af te nemen. De meeste vragenlijsten worden door de ouders ingevuld. Alleen de Familie Relatie Test (FRT) is bedoeld om kinderen te vragen hoe zij tegen het gezin aan kijken.

Bovenstaande instrumenten zijn geselecteerd uit de databank Instrumenten.

Risicotaxatie

Er is een aantal risicotaxatie-instrumenten die bedoeld zijn om de kans op kindermishandeling in te schatten. Ten Berge (2008) heeft een overzicht van de beschikbare risicotaxatie-instrumenten gemaakt en geeft een beschrijving van de stand van zaken in de ontwikkeling en de wetenschappelijke onderbouwing ervan. Alleen naar de 'Child Abuse Risk Evaluation' is in het buitenland onderzoek naar de betrouwbaarheid en validiteit uitgevoerd.

Bovenstaande instrumenten zijn geselecteerd uit de databank Instrumenten.

Berge, I. ten (2008). Instrumenten voor risicotaxatie in situaties van (vermoedelijke) kindermishandeling: Notitie op verzoek van de MOgroep jeugdzorg. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut.

Vragen?

Marjolein Lantinga is contactpersoon.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.