• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Kindermishandeling

Diagnostiek en hulpaanbod

Een goede aanpak van kindermishandeling begint bij preventie, signaleren en melden. Kinderen die desondanks het slachtoffer zijn van kindermishandeling moeten goede hulp krijgen. En dat geldt ook voor hun ouders. Signalen uit het veld en peilingen wijzen uit dat het beschikbare hulpaanbod voor mishandelde kinderen en hun ouders niet goed aansluit bij de omvang en aard van de vraag. Hieronder zijn kort een aantal aandachtspunten aangegeven.

Systematisch werken

Om gericht hulp te kunnen bieden na kindermishandeling, is het van belang eerst goed onderzoek te doen naar wat er precies aan de hand is. Daarbij moet niet alleen het kind, maar ook de ouders en andere gezinsleden betrokken zijn. Hulp is immers niet alleen gericht op de gevolgen voor het kind, maar ook op het stoppen van de mishandeling. Dat kan alleen als ook de achterliggende problematiek aangepakt wordt.
Systematisch en methodisch werken is belangrijk. Het helpt om doelgericht informatie te verzamelen en het voorkomt dat onnodige informatie verzameld wordt of dat een teveel aan informatie het zicht op de kern van de problemen vertroebelt. Bij deze werkwijze zijn de volgende stappen te onderscheiden:

  • formuleren van onderzoeksvragen
  • verzamelen van informatie
  • beoordelen: analyseren en concluderen
  • verslaglegging

Praten met ouders en kinderen

Praten met ouders en kinderen is een cruciaal onderdeel van het onderzoek naar wat er aan de hand is in het gezin. Ouders en kinderen willen gehoord en gezien worden en serieus genomen worden. Niet alleen hebben zij daar recht op, beoordelen en beslissen samen met cliënten leidt ook tot een betere kans van slagen van de hulp (Bartelink e.a., 2010).
Het gesprek met de gezinsleden is een belangrijk middel om informatie te krijgen en te geven over de veiligheid of onveiligheid in het gezin. Het gesprek is bedoeld om een breder beeld te krijgen: wat is er volgens de betrokkenen aan de hand en hoe ervaren zij de situatie? De professional zal daarnaast zijn eigen zorgen en (voorlopige) conclusies voorleggen en bespreken. Het gesprek is ook een middel om met het gezin te zoeken naar veranderingsmogelijkheden en hen daartoe te motiveren.
De insteek bij de gesprekken is praten over veiligheid in plaats van kindermishandeling. De focus op veiligheid helpt om niet alleen te kijken naar de problemen, maar ook naar wat er goed gaat. Dat doet meer recht aan wat ouders wel kunnen en kan weerstanden helpen verminderen.

Lees meer bij In gesprek met kind en ouders

Plan

Na het in kaart brengen van de situatie in het gezin, is de volgende vraag wat er moet veranderen om de situatie voor het kind (weer) voldoende veilig te maken, gezinsrelaties waar mogelijk te herstellen en veranderingen effectief en blijvend te realiseren. Het hulpverleningsplan vormt de basis voor de hulp aan ouders en kinderen. Onderdelen van dit plan zijn een veiligheidsplan, het opstellen van hulpverleningsdoelen, het inzetten van eigen kracht en netwerk, het inzetten van professionele interventies en het monitoren en evalueren van de geboden hulp.

Wat werkt?

Voor effectieve bestrijding van kindermishandeling is het nodig dat er een integraal hulpaanbod is: zowel preventieve interventies die ouders helpen om op een positieve manier op te voeden, als een effectief hulpaanbod dat gezinnen helpt om kindermishandeling te stoppen en te voorkomen dat het zich herhaalt en dat kinderen helpt de gevolgen ervan te boven te komen. Er is nog veel onduidelijk over welke interventies effectief zijn in het voorkómen of stoppen van kindermishandeling, omdat het onderzoek beperkt is. Lees verder onder Praktijk - Wat werkt?.

Samenhangend zorgaanbod

De hulp strekt zich in de meeste gevallen uit over verschillende instellingen en werkvelden. Het betreft onder meer de jeugdzorg, jeugdbescherming en jeugd-ggz. Maar ook reguliere gezondheidszorg en volwassenzorg zoals de geestelijke gezondheidszorg, de verslavingszorg of schuldhulpverlening. Samenwerking tussen instellingen is noodzakelijk om te zorgen dat de verschillende hulpvormen zowel inhoudelijk als organisatorisch goed op elkaar aansluiten.
In de praktijk blijkt samenwerking tussen verschillende werkvelden en disciplines niet eenvoudig te organiseren. Het doel van samenwerken is niet de samenwerking op zich maar het realiseren van een samenhangend effectief zorgaanbod voor mishandelde kinderen en hun gezinnen. Bij de ontwikkeling van samenwerking zijn de volgende domeinen van belang:

  • een gezamenlijk perspectief
  • de juiste partners en samenwerkingsafspraken
  • respectvolle samenwerkingscultuur
  • duidelijke regie
  • ondersteunende werkafspraken
  • effectiviteit van het aanbod
  • systematische evaluatie en kwaliteitsverbetering

Toestemmingsvereiste bij hulp

De rijksoverheid heeft een handreiking gemaakt over het toestemmingsvereiste van ouders bij hulp aan minderjarigen. De brochure richt zich specifiek op hulp aan minderjarigen in verband met kindermishandeling en is bedoeld voor professionals die werkzaam zijn in de (geestelijke) gezondheidszorg en jeugdhulpverlening.
Handreiking Toestemmingsvereiste voor hulp bij kindermishandeling

Vragen?

Josine Holdorp is contactpersoon.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.